Postoje filmovi koji su zabavni, i postoje filmovi koji postanu dio muzičke kulture. Jedan od takvih je Crossroads, film koji već decenijama inspiriše gitariste i ljubitelje bluesa. Ovaj film premijerno je prikazan 14.marta 1986. godine a sa vremenom je postao kultni film među muzičarima – posebno među gitaristima.
Film je inspirisan legendom o blues muzičaru Robertu Johnsonu, koji uz svoje ime veže jednu od najmističnijih i najzanimljivijih priča u istoriji popularne muzike.
Legenda o Robertu Johnsonu
Robert Johnson bio je blues gitarista iz američke države Mississippi, aktivan tokom tridesetih godina 20. vijeka. Za života nije bio velika zvijezda – snimio je tek nekoliko desetina pjesama između 1936. i 1937. godine – ali je kasnije postao jedna od najuticajnijih figura u istoriji bluza. Njegov stil sviranja bio je neobično složen: istovremeno je svirao bas liniju, ritam i melodiju, zbog čega su mnogi slušatelji imali osjećaj da svira više gitarista odjednom.
Mnogi veliki muzičari kasnije su ga navodili kao inspiraciju, među njima Eric Clapton, Keith Richards i Jimmy Page.
Međutim, uz njegovu muziku rasla je i legenda.
Priča o raskršću i “prodaji duše”
Prema najpoznatijoj verziji priče, Robert Johnson je kao mladi muzičar bio prilično slab gitarista. Stariji bluz svirači čak su se šalili na njegov račun kada bi pokušavao svirati u lokalnim barovima u Mississippi Delti.
Jednog dana je jednostavno nestao. Neki kažu na nekoliko mjeseci, neki čak i na dvije godine. Kada se ponovo pojavio među muzičarima, njegova svirka bila je nevjerovatno dobra – toliko da su ljudi počeli tražiti objašnjenje koje nije bilo sasvim “normalno”.
Tada se počela širiti priča o raskršću.
Legenda kaže da je Johnson jedne noći, tačno u ponoć, otišao na usamljeno seosko raskršće sa svojom gitarom. Tamo mu je, prema priči, prišao visoki tamni čovjek – često opisan kao sam đavo. Nepoznati čovjek je uzeo Johnsonovu gitaru, naštimao je, odsvirao nekoliko fraza i zatim mu je vratio instrument. U tom trenutku Johnson je navodno dobio izvanrednu sposobnost sviranja gitare, ali je zauzvrat morao predati svoju dušu.
Ta priča postala je jedna od najpoznatijih muzičkih legendi u istoriji bluza.
Priča iza priče
Postoji i druga, možda realnija priča koja je vjerovatno doprinijela nastanku cijelog mita.
Tokom perioda kada je Johnson nestao iz muzičke scene, zapravo je živio i učio svirati kod gitariste Ike Zimmermana, koji je bio poznat po neobičnoj navici: često je svirao gitaru noću na groblju. Razlog je bio vrlo jednostavan – tamo je bilo potpuno tiho i niko se nije žalio na glasno sviranje.
Zimmerman je mladog Johnsona vodio na ta ista mjesta. Prema svjedočanstvima ljudi iz tog kraja, njih dvojica su često sjedili na nadgrobnim pločama i svirali gitaru duboko u noć, ponekad od ponoći do ranih jutarnjih sati.
Kako je legenda rasla
Kada se Johnson nakon tog perioda vratio među bluz muzičare, razlika u njegovom sviranju bila je ogromna. Muzičari koji su ga ranije slušali nisu mogli vjerovati koliko je napredovao.
Za mnoge je najlakše objašnjenje bilo upravo ono da je svoju vještinu dobio na raskršću.
Sam Johnson je dodatno pojačao misteriju pjesmama poput Cross Road Blues, Me and the Devil Blues i Hellhound on My Trail, koje su imale mračnu atmosferu i tekstove puni simbolike.
Njegova rana smrt 1938. godine, u 27. godini, samo je dodatno pojačala mit o prokletom bluz muzičaru.
Claptonova pjesma “Crossroads”
Legenda o Johnsonu inspirisala je kasnije i mnoge rokenrol muzičare. Jedna od najpoznatijih interpretacija njegove pjesme pojavila se 1968. godine kada je bend Cream snimio svoju verziju pjesme Crossroads.
Gitarista Eric Clapton pretvorio je staru delta bluz pjesmu u energičan bluz-rok klasik. Njegove improvizacije i solo dionice na toj pjesmi pomogle su da muzika Roberta Johnsona dobije novu publiku i postane važan dio rokenrol istorije.
Kultna scena gitarskog dvoboja
Upravo ta legenda o raskršću poslužila je kao inspiracija za završni dio filma Crossroads.
U finalnoj sceni mladi gitarista Eugene, kojeg glumi Ralph Macchio, mora da se suoči sa đavoljim gitaristom Jackom Butlerom kojeg tumači Steve Vai.
Duel počinje bluz improvizacijama, ali se brzo pretvara u pravi virtuozni obračun. Steve Vai izvodi brze, tehnički zahtjevne fraze, demonstrirajući gotovo nadljudsku gitarsku preciznost.
U ključnom trenutku Eugene mijenja pristup i počinje svirati motiv iz Paganinijevog virtuoznog djela Caprice No. 5, prenesenog na gitaru. Taj neočekivani spoj klasične muzike i bluza potpuno zbunjuje Butlera i postaje prekretnica dvoboja.
Ta scena danas se smatra jednom od najpoznatijih gitarskih scena u filmskoj istoriji i često je inspiracija mladim gitaristima. Završni dio dvoboja odlikuje izuzetno tehnički zahtjevnom dionicom sa kojom se malo koji gitarista hvata u koštac.
Zašto ovaj film vrijedi pogledati
Crossroads je mnogo više od priče o legendi. To je film o učenju, tradiciji i potrazi za sopstvenim zvukom.
U svijetu muzike tehnika je važna, ali jednako su važne i priče koje stoje iza nje. Upravo takve priče pokušavamo približiti i kroz rad u Muzičkom Ateljeu Rock Simfonije – jer učenje instrumenta nije samo savladavanje akorda, već i upoznavanje sa istorijom muzike i ljudima koji su je stvarali.
Ako volite gitaru, bluz ili jednostavno dobre muzičke priče, Crossroads je film koji vrijedi pogledati – i možda će vas podsjetiti zašto ste uopšte poželjeli da uzmete gitaru u ruke.