U martu 2026. godine, aukcijska kuća Christie’s u New Yorku postala je epicentar muzičke istorije. Na nekoliko dana, kolekcionari, fanovi i mediji iz cijelog svijeta pratili su nadmetanje za legendarne gitare iz impresivne privatne kolekcije Jima Irsayja, vlasnika nekadašnjeg NFL tima Indianapolis Colts. Ova aukcija nije bila obična prodaja instrumenata – bila je to proslava zvuka i kulture rokenrola, trenutak kada su gitare koje su oblikovale muziku XX vijeka postale istorijski artefakti dostupni za kolekcionare. Među njima su se našli instrumenti povezani s najvećim legendama, uključujući David Gilmoura, Jerryja Garciu, Kurta Cobaina, Erica Claptona i Georgea Harrisona, a pojedine gitare dostigle su rekordne cijene, dok su istovremeno pričale priče o stvaranju najpoznatijih hitova modernog rokenrola.
One su mnogo više od instrumenata. Na njima nastaju ideje, pišu se pjesme i stvaraju trenuci koji obilježe čitave generacije. Kada takvi instrumenti izađu na aukciju, ne prodaje se samo drvo i metal – prodaje se dio istorije muzike.
Ukupna vrijednost prodatih gitara dostigla je više od 89 miliona dolara, što pokazuje koliko su snažan trag ostavili muzičari koji su ih svirali.
Gitare koje su pisale istoriju
“Black Strat” David Gilmour – 14.550.000 $
Fender Stratocaster “Black Strat” jedna je od najpoznatijih električnih gitara na svijetu. Riječ je o instrumentu koji je David Gilmour koristio tokom snimanja nekih od najuticajnijih albuma grupe Pink Floyd, uključujući The Dark Side of the Moon, Wish You Were Here, Animals i The Wall. Tijelo i vrat gitare tokom godina su doživjeli višestruke izmjene i zamjene dijelova, kako bi Gilmour postigao svoj prepoznatljiv zvuk. Na aukciji je “Black Strat” postigla rekordnu cijenu od oko 14.550.000 američkih dolara, čime je postala najskuplja gitara ikada prodana na aukciji.
“Tiger” Jerry Garcia – 11.560.000 $
“Tiger” je personalizovana gitara koju je izradio lutijer Doug Irwin, i koju je Jerry Garcia iz grupe Grateful Dead koristio kao svoj glavni instrument od kasnih 1970‑ih do kraja 1980‑ih. Izrađena je od slojevitih egzotičnih drvenih materijala, sa mesing ukrasima i autentičnim detaljima. Na aukciji u Christie’su 2026. “Tiger” je prodata za oko 11.560.000 dolara, znatno nadmašivši procjenu i postavivši je među najznačajnije instrumente te večeri.
Fender Mustang, Kurt Cobain – 6.907.000 $
Ovaj Fender Mustang iz 1969. godine bio je jedan od omiljenih instrumenata Kurta Cobaina iz Nirvane. Cobain ju je koristio tokom ranih 1990‑ih i na albumima Nevermind i In Utero, kao i u video‑spotu za pjesmu “Smells Like Teen Spirit”. Mustang na aukciji u Christie’su 2026. postigla je cijenu u milionima dolara i bila je jedan od najznačajnijih instrumenata te aukcije.
Martin 000-42 (MTV Unplugged), Eric Clapton – 4.101.000 $
Martin 000‑42 koji je pripadao Ericu Claptonu dio je aukcijske ponude kao gitara koju je koristio tokom svog MTV Unplugged nastupa iz 1992. godine. Taj nastup u akustičnoj varijanti pjesama poput “Layla” i drugih postao je jedan od najpoznatijih akustičnih rock performansa, a ta Martin 000‑42 na aukciji je prodata za više miliona dolara.
Custom “Yellow Cloud” Electric, Prince – 635.000 $
Instrument poznat kao “Cloud” je tipični primjer Princeovih eksperimentalnih gitara iz 1980‑ih, karakterističan po neobičnom, gotovo skulpturalnom obliku i jarkim bojama. Cloud modeli prvi put su se pojavili tokom rada na filmu Purple Rain i pratili su Princea kroz njegove albume i turneje, postajući vizuelno prepoznatljivi uz njegove nastupe. U Christie’s aukciji jedan primjerak takve gitare bio je ponuđen i prodat za visoku cijenu.
Gibson SG “The Fool”, Eric Clapton – 3.003.000 $
Gibson SG poznat kao “The Fool” je gitara koju je Eric Clapton koristio tokom kasnih 1960‑ih, posebno u saradnji sa bendom Cream. Karakteristična je po ručno oslikanom psihodeličnom finishu koji su naslikali članovi umjetničkog kolektiva The Fool. Tokom godina doživjela je restauracije i zamjene dijelova, a na aukciji 2026. prodata je za nekoliko miliona dolara.
1964 Gibson SG Standard, George Harrison – 2.271.000 $
Ova Gibson SG Standard gitara bila je dio opreme Georgea Harrisona sredinom šezdesetih godina, kada je Beatles snimio singlove poput Paperback Writer i Rain. Instrument se pojavio i u promotivnim filmovima Beatlesa iz tog perioda. Na aukciji je prodata za značajnu sumu, potvrđujući važnost Beatlesove opreme za kolekcionare.
1964 Rickenbacker Model 1996, John Lennon – 1.270.000 $
U kolekciji se našao i Rickenbacker model iz 1964. godine koji je John Lennon poklonio bubnjaru Beatlesa, Ringu Starru. Rickenbackerovi modeli iz 1960‑ih posebno su cijenjeni zbog svoje uloge u definisanju zvuka šezdesetih. Ovaj instrument je prodan za sedam‑cifrenu sumu i predstavlja raritet povezan sa Beatlesima.
Fender Stratocaster, Bob Dylan – 1.270.000 $
U kolekciji se našao i Fender Stratocaster iz 1964. godine koji je pripadao Bobu Dylanu, korišten tokom nastupa na Newport Folk Festivalu 1965., kada je električnom gitarom označio prelazak iz akustične tradicije u električni rock. Taj trenutak u muzičkoj istoriji ostao je poznat kao ključni prelaz žanrova, a sama gitara ima posebnu simboliku u istoriji popularne muzike.
Martin D-35, David Gilmour – 2.393.000 $
Gitara Martin D-35 (1969) koju je svirao David Gilmour predstavlja jedan od značajnih akustičnih instrumenata povezanih s radom benda Pink Floyd krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina. Model D-35 proizvodi kompanija C. F. Martin & Company, a poznat je po snažnom, toplom tonu i karakterističnom zadnjem dijelu tijela izrađenom iz tri komada palisandera, što mu daje bogatu rezonanciju i dubok bas.Iako je Gilmour najpoznatiji po električnim gitarama, akustični modeli poput ove Martin gitare imali su važnu ulogu u stvaranju atmosferičnih i nježnijih dionica u muzici Pink Floyda. Na aukciji iz kolekcije Jima Irsayja ova gitara prodata je za 2.393.000 dolara
Vintage akustična gitara, Janis Joplin – 635.000 $
Jedna od najdirljivijih gitara na aukciji bila je Gibson J‑45 akustična gitara iz 1953. godine koju je koristila Janis Joplin. Ovaj model bio je instrument na kojem je izvela prvi nastup pjesme Me and Bobby McGee na koncertima krajem 1969. godine i ostao s njom do kraja života. Na aukciji je prodata za oko 635.000 dolara, što je rekordna cijena za instrument koji je posjedovala ženska muzičarka.
Vrijednost ovih instrumenata ne dolazi samo od njihove starosti ili rijetkosti. Ono što ih čini neprocjenjivim jeste činjenica da su na njima nastajale pjesme koje su obilježile generacije.
Svaki od tih instrumenata bio je dio stvaranja albuma, koncerata i muzičkih pokreta koji su promijenili tok popularne muzike. Iz tih razloga aukcije poput ove pokazuju da rokenrol nije samo muzički žanr – to je kulturna istorija koju ljudi žele da sačuvaju.
Ovo su instrumenti koji su oblikovali zvuk epoha, a aukcija u Christie’su 2026. označila je posljednju veliku proslavu njihove umjetničke i kulturne vrijednosti.